Có lần tôi xem một buổi nói chuyện dài 45 phút trên YouTube, thật sự rất hay. Vài tuần sau, định kể lại cho một người bạn, tôi không nhớ nổi một ý nào. Xem hết cả video mà gần như chẳng giữ lại được gì.
Video là thứ dễ xem nhất, nhưng cũng khó nhớ nhất.
Tôi không nghĩ đó là chuyện thiếu kỷ luật, mà là do định dạng. Xem thì dễ: video vẫn chạy tiếp khi bạn mất tập trung, và chẳng có gì hỏi lại bạn cả. Không bị hỏi lại thì bạn quên. Tôi đã viết về khoa học đằng sau chuyện này trong bài Spaced Repetition: How to Make Your Readings Stick in Long-Term Memory (tiếng Anh), nên ở đây tôi chỉ nói ngắn gọn.
Giờ tôi làm thế này: video YouTube nào cũng có một bản ghi lời thoại phía sau, tức là văn bản bạn có thể đọc, tô sáng và học từ đó. Với tiện ích Web Highlights miễn phí, tôi mở video dưới dạng văn bản, tô sáng những gì quan trọng, rồi tạo flashcard từ đó.
Nếu bạn thích xem video, đây là hướng dẫn đầy đủ (tiếng Anh):
Web Highlights là gì?
Web Highlights là tiện ích trình duyệt miễn phí được hàng trăm nghìn người sử dụng.
Tôi làm ra nó để bạn tô sáng mọi thứ mình đọc trong trình duyệt, từ trang web, PDF đến bản ghi lời thoại YouTube, và giữ tất cả trong một thư viện, kèm ghi chú và flashcard gắn với đúng đoạn văn bản gốc.
Làm sao tạo flashcard từ video YouTube?
Sau khi cài tiện ích, mở video trong chế độ đọc của Web Highlights, bạn sẽ có trình phát video với bản ghi lời thoại ngay bên cạnh.
Nếu không muốn cài tiện ích, bạn cũng có thể dùng công cụ tô sáng YouTube miễn phí hoặc công cụ tạo flashcard từ YouTube miễn phí: chỉ cần dán URL video YouTube là bắt đầu.
Video trở thành một bài viết có thể tô sáng, bạn vừa xem vừa tô sáng ý chính cùng lúc. Tất nhiên, bạn cũng có thể chỉ lướt qua bản ghi lời thoại.
Từ đây, có hai cách đơn giản để có flashcard:
1. Tạo flashcard từ một phần tô sáng trong bản ghi
Nếu chỉ một khoảnh khắc trong buổi nói chuyện là điều bạn muốn giữ, hãy tô sáng câu đó trong bản ghi lời thoại, tìm nó trong bảng điều khiển bên và nhấp biểu tượng bộ não.
Trình chỉnh sửa flashcard mở ra với câu trích dẫn làm câu trả lời. Bạn tự viết câu hỏi, hoặc nhấp ✨ Tạo bằng AI để AI soạn ngay trên thiết bị của bạn.
Mặt sau flashcard giữ lại phần tô sáng, nên bạn luôn biết nó đến từ video nào.
2. Tạo cả bộ flashcard từ toàn bộ video
Với buổi nói chuyện có nhiều ý đáng giữ, mở video đã lưu và chọn "✨ Tạo flashcard" trong mục Thao tác nhanh. Trình tạo flashcard bằng AI soạn các flashcard hỏi–đáp từ phần tô sáng của bạn và bản ghi lời thoại. Một thanh trượt đặt số flashcard (từ 1 đến 20), mỗi flashcard được chọn sẵn, và bạn có thể chỉnh sửa bất kỳ câu hỏi nào, bỏ chọn những flashcard thừa, hoặc nhấp Tạo lại để có một bộ mới.
Bạn đưa vào phần tô sáng, nhận về câu hỏi, rồi chỉnh sửa trước khi lưu.
Nhấp "Lưu bộ" là bộ flashcard nằm trong thư viện của bạn. Buổi nói chuyện bạn xem hồi tháng Ba sẽ bắt đầu hỏi bài bạn vào tháng Tư.
Không muốn cài? Dán liên kết là được
Nếu muốn xem kết quả trước khi cài bất cứ thứ gì, tôi đã làm một công cụ tạo flashcard từ YouTube miễn phí: dán liên kết video, bản ghi lời thoại mở trong chế độ đọc, và cùng trình tạo đó soạn ra một bộ flashcard. Không cần tài khoản, không cần đăng ký. Công cụ này làm việc trên toàn bộ bản ghi lời thoại thay vì phần tô sáng của bạn, và như bạn sẽ thấy ngay sau đây, đó chính là khác biệt quan trọng với video dài.
Ôn đến khi nhớ
Giờ đến phần ôn tập. Mỗi ngày bạn có một phiên mười flashcard, mất hai đến ba phút. Mỗi flashcard hiện câu hỏi; bạn trả lời trong đầu, lật xem đáp án, rồi tự chấm Đúng hoặc Sai.
Ứng dụng dùng một biến thể của thuật toán SuperMemo (cùng họ với thuật toán mà Anki đã làm nổi tiếng): những gì bạn đã biết sẽ được đẩy ra xa hơn, còn những gì chưa biết sẽ quay lại sớm hơn. Đây chính là lặp lại ngắt quãng (spaced repetition). Trên bảng điều khiển học tập, bạn thấy flashcard của mình leo dần từ "Sắp quên" lên "Trí nhớ dài hạn". Nếu muốn hiểu nó vận hành bên dưới ra sao, hãy xem tài liệu về lặp lại ngắt quãng.
Vài điều cần biết
- Video cần có phụ đề. Không có phụ đề thì không có bản ghi lời thoại, không có flashcard: bạn chỉ có trình phát mà chẳng có gì để học. Phần lớn buổi nói chuyện, bài giảng và video hướng dẫn đều ổn; một số thì không.
- Bản miễn phí là một video và một bộ flashcard mỗi ngày. Lấy bản ghi lời thoại thật sự tốn tiền của tôi, nên giới hạn miễn phí nhỏ và rõ ràng. May là một video, một bộ flashcard cũng vừa đúng một buổi học. Gói Ultimate bỏ cả hai giới hạn.
- Tạo flashcard cần Chrome 138 trở lên hoặc Microsoft Edge bản mới trên máy tính. Lần đầu chạy sẽ tải mô hình AI trên thiết bị (vài gigabyte; Chrome yêu cầu còn trống khoảng 22 GB ổ đĩa mới chịu tải). Edge chỉ có mô hình trên Windows và macOS, và hiện chưa có AI trên thiết bị cho điện thoại. Tô sáng và ôn tập thì dùng được trên mọi trình duyệt. Và vì mô hình chạy trên thiết bị của bạn, bản ghi lời thoại không bao giờ bị gửi lên AI đám mây để soạn flashcard.
Lời kết
Lần tới, khi một video đáng để bạn bỏ ra 45 phút, hãy dành thêm cho nó hai phút nữa. Cài Web Highlights miễn phí, tô sáng ba điều bạn không muốn đánh mất, rồi tạo flashcard từ chúng. Hoặc thử mà không cần cài gì: dán một liên kết vào công cụ tạo flashcard miễn phí và để những câu hỏi gợi lại buổi nói chuyện mà lẽ ra bạn đã quên.
Mong bạn thấy bài viết hữu ích. Tôi luôn sẵn lòng trả lời câu hỏi và cởi mở với góp ý. Bạn có thể liên hệ tôi qua LinkedIn hoặc theo dõi tôi trên Twitter.
Câu hỏi thường gặp
Có thể tạo flashcard từ mọi video YouTube không?
Mọi video có phụ đề, tức là phần lớn video. Liên kết xem thông thường, liên kết rút gọn youtu.be hay liên kết Shorts đều dùng được. Video riêng tư, video giới hạn độ tuổi và video không có phụ đề sẽ không có bản ghi lời thoại, mà không có bản ghi thì không có flashcard.
Có thật sự miễn phí không?
Có, kèm giới hạn mà tôi muốn nói rõ thay vì giấu: mỗi ngày một video và một bộ flashcard, không cần tài khoản. Tạo tài khoản miễn phí khi bạn muốn giữ lại các bộ flashcard; đồng bộ giữa các thiết bị miễn phí trong 7 ngày đầu.
Dữ liệu video của tôi có bị tải lên đâu không?
AI tích hợp của trình duyệt (Gemini Nano trong Chrome, Phi-4-mini trong Edge) soạn flashcard ngay trên máy tính của bạn, nên bản ghi lời thoại không bị gửi lên mô hình đám mây để tạo flashcard. Đó là điều mà phần lớn công cụ khác không hề nhắc tới.
