Đắc nhân tâm

Nguyên tắc mở đầu sách là điều gần như ai cũng vi phạm mỗi ngày: đừng chỉ trích, oán trách hay than phiền. Người bị chê hiếm khi tự xét lại; họ lo biện minh và bảo vệ lòng tự trọng của mình. Carnegie chỉ ra rằng ngay cả những tội phạm khét tiếng cũng ít khi tự nhận mình có lỗi. Lời chê qua đi trong vài giây, nhưng cảm giác bị tổn thương ở lại rất lâu. Muốn ai đó làm tốt hơn, chỉ trích là công cụ kém hiệu quả nhất.

Thử áp dụng Ghi lại mọi lời chê bạn định nói trong hôm nay, rồi xem có bao nhiêu câu thật sự cần nói.

Carnegie đặt mong muốn thấy mình quan trọng vào trung tâm bản tính con người, và rất nhiều nguyên tắc về sau bắt nguồn từ đây. Lời khen chân thành đáp ứng mong muốn ấy, lời chê thì đe dọa nó. Nhưng ông phân biệt rất rõ khen với nịnh: lời khen xuất phát từ một điểm tốt có thật của người kia, còn lời nịnh chỉ nhằm lấy lòng, và người nghe thường nhận ra ngay. Nguyên tắc này chỉ có tác dụng khi bạn thật lòng.

Thử áp dụng Cảm ơn một người vì một việc cụ thể họ đã làm, và nói rõ đó là việc gì.

Nguyên tắc thứ ba của phần đầu là khơi gợi ở người khác một mong muốn tha thiết. Hình ảnh Carnegie dùng rất dễ nhớ: đi câu thì móc mồi theo khẩu vị của cá, không theo món mình thích. Người ta hành động vì điều họ muốn, không vì điều bạn cần. Vì vậy, trước khi nhờ ai việc gì, hãy tự hỏi họ được gì khi đồng ý, và bắt đầu câu chuyện từ đó. Tinh thần này còn lặp lại ở nhiều nguyên tắc phía sau.

Thử áp dụng Trước khi nhờ ai việc gì, viết một câu trả lời cho câu hỏi: họ được gì?

Trong sáu cách tạo thiện cảm, không cách nào dạy bạn tỏ ra thông minh hay thú vị. Cả sáu đều hướng về người đối diện: thật lòng quan tâm đến họ, mỉm cười, nhớ tên họ, lắng nghe và khuyến khích họ nói về mình, chọn đề tài họ quan tâm, và làm cho họ thấy mình quan trọng. Theo Carnegie, người nói chuyện có duyên thường là người lắng nghe giỏi, chứ không phải người nói nhiều nhất.

Thử áp dụng Lần tới gặp người mới, nhớ tên họ và gọi lại cái tên ấy trước khi chia tay.

Carnegie mở phần thuyết phục bằng lời khuyên tránh tranh cãi. Dù bạn thắng lý, người kia vẫn thấy mình bị hạ thấp, bực bội và giữ nguyên ý cũ, nên rốt cuộc bạn chẳng thuyết phục được ai. Thay vào đó, hãy tôn trọng ý kiến của họ và đừng bao giờ nói thẳng rằng họ sai. Còn khi chính bạn sai, nhận lỗi nhanh và thẳng thắn: người kia thường dịu lại, và cuộc nói chuyện không còn là một trận đấu.

Thử áp dụng Lần tới khi bất đồng, nhắc lại quan điểm của người kia cho đúng trước khi nói ý mình.

Người ta tin điều mình tự nghĩ ra hơn điều được đưa sẵn. Vì thế Carnegie khuyên mở đầu bằng thái độ thân thiện và bằng những điểm hai bên đã đồng ý, để người kia nói "có" ngay từ đầu, vì đã lỡ nói "không" thì rất khó rút lại. Hãy để họ nói nhiều hơn bạn, nhìn vấn đề từ góc độ của họ, và để họ cảm thấy kết luận là của chính mình. Khi dẫn dắt người khác, đặt câu hỏi thường hiệu quả hơn ra lệnh.

Thử áp dụng Trong cuộc họp tới, hỏi ý mọi người trước khi đưa ra đề xuất của mình.

Phần cuối sách dành cho người phải góp ý, sửa sai hay quản lý người khác, và chín nguyên tắc ở đây đều bảo vệ lòng tự trọng của người nghe. Bắt đầu bằng lời khen chân thành, nhắc lỗi một cách gián tiếp, kể về lỗi của chính mình trước, và đừng bao giờ làm ai bẽ mặt. Sau đó, khen mọi tiến bộ dù nhỏ, và trao cho họ một danh tiếng tốt: người được đối xử như thể đã có phẩm chất ấy thường sẽ cố giữ lấy nó.

Thử áp dụng Trước khi góp ý cho ai, kể một lần chính bạn từng mắc lỗi tương tự.