Cha giàu cha nghèo

Năm Robert chín tuổi, người cha giàu cho cậu và Mike làm việc với đồng lương rất thấp, rồi thôi trả hẳn. Ông muốn hai cậu bé tự thấy nỗi sợ thiếu tiền và lòng tham muốn có thêm đã khiến phần lớn người lớn đổi thời gian lấy đồng lương suốt đời như thế nào. Thay vì đòi tăng lương, hai cậu nhận ra một cơ hội: mở góc cho thuê truyện tranh cũ mà cửa hàng định bỏ đi. Bài học là nhận ra lúc cảm xúc, chứ không phải lý trí, đang quyết định chuyện tiền của bạn.

Thử áp dụng Nhìn lại khoản chi lớn gần nhất và tự hỏi: nỗi sợ hay lòng tham đã quyết định nó?

Định nghĩa của Kiyosaki rất đơn giản: tài sản là thứ đưa tiền vào túi bạn, tiêu sản là thứ lấy tiền ra. Theo phép thử đó, chiếc xe mới và cả căn nhà bạn đang ở đều là tiêu sản, vì tháng nào chúng cũng tốn tiền trả góp, thuế và bảo trì. Người giàu mua những thứ tạo ra thu nhập như doanh nghiệp, cổ phiếu, trái phiếu hay bất động sản cho thuê; còn tầng lớp trung lưu mua tiêu sản mà cứ tưởng là tài sản.

Thử áp dụng Xếp mọi thứ bạn sở hữu vào hai cột: thứ mang tiền về và thứ lấy tiền đi.

Cuộc đua chuột là vòng lặp đi làm, nhận lương, tiêu hết rồi lại đi làm, vì chi tiêu luôn tăng theo thu nhập. Kiếm nhiều hơn không phá được vòng lặp ấy; chỉ có dồn tiền vào cột tài sản cho đến khi thu nhập từ tài sản đủ trả chi phí sống mới làm được. Kiyosaki đo sự giàu có theo cách của Buckminster Fuller: số ngày bạn sống tiếp được nếu hôm nay ngừng làm việc.

Thử áp dụng Tính xem nếu mất thu nhập từ hôm nay, tiền tiết kiệm nuôi bạn được bao nhiêu ngày.

Phần lớn người ta thanh toán hóa đơn trước rồi mới để dành phần còn lại, mà phần còn lại thường chẳng được bao nhiêu. Người cha giàu làm ngược lại: mỗi khi có thu nhập, một phần đi thẳng vào cột tài sản, các khoản chi tính sau. Sẽ có tháng bạn bị hụt. Kiyosaki coi áp lực ấy là có ích, vì nó buộc bạn tìm cách kiếm thêm thay vì bỏ qua khoản đầu tư.

Thử áp dụng Tháng này, chuyển một khoản cố định vào tài khoản tiết kiệm hoặc đầu tư ngay khi lương về.

Người cha giàu không chấp nhận câu nói rằng mình không đủ tiền mua một thứ gì đó. Câu khẳng định ấy khiến đầu óc ngừng suy nghĩ, còn hỏi xem làm cách nào để mua được thì buộc nó phải làm việc. Kiyosaki nhìn phần lớn chuyện tiền bạc theo cách này: trở ngại lớn nhất nằm bên trong bạn. Ông kể ra năm trở ngại khiến cả người hiểu biết tài chính vẫn không giàu lên được: nỗi sợ, sự hoài nghi, sự lười biếng, thói quen xấu và sự kiêu ngạo.

Thử áp dụng Chọn một thứ bạn nghĩ là không mua nổi, và viết ra một cách tạo thêm thu nhập để mua nó.

Kiyosaki cho rằng luật thuế đối xử khác nhau với người làm thuê và người làm chủ. Người làm thuê kiếm tiền, bị đánh thuế rồi mới tiêu phần còn lại; người làm chủ kiếm tiền, chi tiêu qua công ty rồi mới đóng thuế trên phần còn lại. Hiểu luật là một trong bốn kỹ năng của chỉ số IQ tài chính, bên cạnh kế toán, đầu tư và hiểu thị trường. Luật thuế ở Việt Nam khác xa ở Mỹ, nên hãy coi đây là một hướng suy nghĩ, không phải kế hoạch để làm theo.

Thử áp dụng Hỏi một kế toán xem nếu có thêm một việc kinh doanh nhỏ ngoài giờ, bạn được trừ những chi phí nào khi tính thuế.

Bài học cuối cùng là chọn công việc vì những gì nó dạy bạn, chứ không chỉ vì mức lương. Người cha giàu đặt kỹ năng bán hàng và giao tiếp lên trên mọi kỹ năng khác, và coi trọng việc biết một chút về nhiều mảng của doanh nghiệp hơn là biết thật sâu một mảng. Chính Kiyosaki từng vào làm cho Xerox để học bán hàng.

Thử áp dụng Liệt kê những gì công việc hiện tại đang dạy bạn; nếu danh sách trống, tìm một dự án dạy bạn bán hàng.