Nói quá, nói giảm nói tránh và chơi chữ
Nói quá và nói giảm nói tránh đi theo hai hướng ngược nhau — một phóng đại, một giảm nhẹ — trong khi chơi chữ có tới năm lối khác nhau, mỗi lối dựa vào một đặc điểm riêng của âm hoặc nghĩa.
Luyện bộ này miễn phí — không cần tài khoản. Nạp 7 flashcard vào learner.
Luyện trong learner miễn phíCách học bộ này
Với chơi chữ, hỏi: yếu tố nào tạo ra hiệu quả — âm giống hệt (đồng âm), âm gần giống (trại âm), âm lặp lại (điệp âm), âm bị đảo (nói lái), hay nghĩa đối lập/gần nhau (trái nghĩa, đồng nghĩa)?
Tất cả 7 flashcard
Đảo câu hỏi và câu trả lờiPhóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.
Nói quá
"Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, ngày tháng mười chưa cười đã tối" (tục ngữ) — phóng đại độ ngắn của đêm tháng năm và ngày tháng mười để nhấn mạnh, gây ấn tượng.
Dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển để giảm nhẹ mức độ đau buồn, ghê sợ hoặc tránh gây cảm giác nặng nề, thô tục.
Nói giảm nói tránh
Ví dụ: nói "cụ đã về với tổ tiên" thay vì nói thẳng "cụ đã chết".
Lợi dụng những từ có âm giống nhau nhưng nghĩa khác nhau để tạo hiệu quả hài hước, dí dỏm hoặc thâm thúy.
Chơi chữ dùng từ đồng âm
"Nhớ nước đau lòng con quốc quốc, thương nhà mỏi miệng cái gia gia" (Bà Huyện Thanh Quan) — "quốc quốc", "gia gia" vừa là tiếng chim kêu vừa đồng âm với "quốc" (nước), "gia" (nhà).
Dùng từ có âm gần giống với một từ khác để tạo liên tưởng bất ngờ, thường mang tính châm biếm.
Chơi chữ dùng lối nói trại âm
"Sánh với Na-va ranh tướng Pháp, tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương" (Tú Mỡ) — "ranh tướng" (kẻ ranh ma) gần âm với "danh tướng" (vị tướng giỏi), để chế giễu tướng Pháp Na-va.
Lặp lại một phụ âm hoặc âm đầu nhiều lần trong câu, tạo hiệu ứng âm thanh và nhịp điệu đặc biệt.
Chơi chữ dùng điệp âm
"Mênh mông muôn mẫu một màu mưa, mỏi mắt miên man mãi mịt mờ" (Tú Mỡ) — cả 14 tiếng đều mở đầu bằng phụ âm "m".
Đảo âm hoặc đảo vần giữa các tiếng để tạo ra một từ, cụm từ mới mang nghĩa khác, thường dùng để đùa cợt kín đáo.
Chơi chữ dùng lối nói lái
Ca dao: "Con cá đối bỏ trong cối đá, con mèo cái nằm trên mái kèo" — "cá đối" nói lái thành "cối đá", "mèo cái" nói lái thành "mái kèo".
Đặt các từ trái nghĩa, đồng nghĩa hoặc gần nghĩa cạnh nhau để tạo sự đối lập hoặc nhấn mạnh ý nghĩa một cách dí dỏm.
Chơi chữ dùng từ trái nghĩa, đồng nghĩa, gần nghĩa
"Trăng bao nhiêu tuổi trăng già, núi bao nhiêu tuổi gọi là núi non?" (ca dao) — chơi chữ giữa "già" và "non" (trái nghĩa).
Học gì tiếp theo
Đây là cấp độ cuối cùng của Biện pháp tu từ từ vựng. Chuyển sang chuyên mục Biện pháp tu từ cú pháp để học đảo ngữ, phép đối, điệp cấu trúc, câu hỏi tu từ và chêm xen.